direct naar inhoud van 3.2 Ruimtelijke en functionele structuur
Plan: Bestemmingsplan Dorp Hoenderloo
Status: voorontwerp
Plantype: bestemmingsplan
IMRO-idn: NL.IMRO.0200.bp1128-von1

3.2 Ruimtelijke en functionele structuur

Hoenderloo is opgedeeld in twee delen die bij elkaar komen in de ‘wespentaille’ op de plek van het dorpsplein met muziekkiosk. Het westelijke deel wordt de Voorkrim genoemd, het oostelijke deel de Achterkrim. Aan de westkant van Hoenderloo ligt het Nationale Park de Hoge Veluwe.

Het plangebied is te verdelen in gebieden met ieder een andere verschijningsvorm: De Voorkrim, te verdelen in dorp Hoenderloo en het gebied van de Hoenderloopgroep en de Achterkrim. Hierna worden deze gebieden nader beschreven.

3.2.1 Voorkrim

Opvallend in de ruimtelijke structuur van Hoenderloo zijn de open ruimtes aan de randen van de Voorkrim. Op deze plekken is de bosrand op afstand en is het reliëf goed ervaarbaar. Het zijn deze ruimtes die karakteristiek zijn voor Hoenderloo. De open ruimtes vormen met elkaar een monumentaal stelsel rondom het dorp dat de bijzondere ligging in het landschap ervaarbaar maakt. De Brink, het veld aan de Middenweg en het veldje met eiken aan de Krimweg vervullen daarin een bijzondere rol. Deze ruimtes zijn de koppelstukken tussen dorp en landschap. De verschillende gebieden zijn hierna beschreven.

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1128-von1_0002.png"

Structuurbeeld open ruimte Voorkrim (Cultuurhistorische analyse Hoenderloo)

1 Dorp Hoenderloo

De ontginning van de Veluwe is goed afleesbaar in de geleidelijke transformatie van de wegenstructuur. De zandpaden uit 1846 werden langzamerhand 'overschreven' door de rationele ontginningspatronen van de bosbouw. De hoofdroutes voegen zich naar de nieuwe eigendomsverhoudingen. In het begin van de 20e eeuw beginnen de linten bij de kerk meer bebouwd te raken. Langs die oudste wegen liggen de dichte wanden van de lintbebouwing. Na 1950 worden woonbuurtjes gebouwd tussen de oudere bebouwingslinten als compacte complexmatige bebouwing. Hierdoor raakt de westkant van het dorp dichter bebouwd dan de oostkant.

Hoenderloo kent een ontspannen en groen dorpsbeeld. De ruimte in het dorp bepaalt het dorpse karakter. Overhoekjes, soms privétuinen, maar ook openbare overhoeken zoals de brinken geven lucht in het dorp. In het dorp zijn veel blikvangers aan de uiteindes of in de bochten van de straten, waardoor er een steeds wisselend straatbeeld ontstaat. Bijvoorbeeld de opeenvolging van bijzondere plekken langs de Middenweg: de blik naar de kerk, het doorzicht op het erf en het aanzicht van de voormalige witte boerderij, het aanzicht van het schoolterrein. Daarnaast zorgen de verspringende rooilijnen voor een wisselend beeld van de straat.

2 De Houtkamp

De Houtkamp is de open ruimte aan de westkant van de Middenweg en Krimweg. Deze ruimte vormt nu de entree naar zowel het dorp als de Hoge Veluwe. De Deelenseweg slingert er losjes doorheen. De noordelijke rand ligt het hoogst en de bebouwing tekent zich af tegen de dichte bosrand. De ruimte aan de westkant vormt de open voorgrond voor de bosrand

3 De enk langs de Paalbergweg

Het bos ligt op afstand van de dorpsrand, de akkers ertussen hebben een flinke glooiing omhoog, en door de bebouwing van de boerderij tegen de bosrand zijn maat en schaal afleesbaar. Een mooie overgang tussen dorp en bos met een sterk ruimtelijk effect voor een verhoudingsgewijs kleine ruimte.

4 De velden rondom de kerk aan de Heldringweg

De kerk ligt als een spil in de ruimte op een uitgelezen plek in het dorp, op de top van een kleine heuvel. De kerk ligt prominent aan de open ruimte langs de Middenweg maar ook aan de open ruimte langs de Arckelaan en aan de begraafplaats. Het pad rondom de kerk biedt een mooi panorama over het dorp, de velden, de Kampheuvel en de bosrand.

5 De Brink en de Zevensprong

Bij de Zevensprong wordt het dorp ingeklemd tussen het Deelerwoud en de Hoenderloo Groep. 7 wegen en 8 hoeken komen hier bij elkaar. De Brink is een met eiken omzoomd veld in de vorm van een taartpunt, een 'overhoek'. De Brink werkt als een kleine beschutte middenzaal, tussen de Voor- en Achterkrim, de entree van het Deelerwoud, de monumentale Arckelaan en het grote veld voor de Hoederloogroep.

6 Het veld tussen het dorp en de Hoenderloogroep

Dit glooiende veld loopt op van het dorp naar de Kampheuvel. De Kampheuvel ligt het hoogst van alle gebouwen rond het veld en domineert de ruimte. De Arckelaan en de Laan van Eikenhof verdelen de ruimte in een scherp afgebakend en onbebouwde hoofdruimte (het Veld) en grilliger gevormde zijruimtes die elk door een gebouw gedomineerd worden: de Kampheuvel, de boerderij en de kerk.

7 Hoenderloogroep

In de 19e eeuw wordt door Dominee Heldrig te noorden van het huidige dorp een huis voor moeilijk opvoedbare jongerengesticht (De tegenwoordig Hoenderloogroep). In de 20e eeuw wordt dit uitgebreid met diverse paviljoens en personeelswoningen in een bosrijke omgeving.

Vanaf de zevensprong gezien bepaalt het grote, glooiende open veld tussen de Kampheuvellaan en de Arckelaan het beeld van de Hoenderloogroep. De paviljoenachtige bebouwing ligt verspreid in het bosgebied daar omheen.

Functioneel

De bebouwing in de Voorkrim bestaat voornamelijk uit woonbebouwing in vrijstaande of twee-onder-een-kap vorm. De gemeenschappelijke functies voor het dorp liggen op dit moment verspreid over de Voorkrim. Er is een winkelcentrum op de hoek van de Paalbergweg en Speldermarkweg gelegen en daarnaast zijn nog enkele winkels aan de paalbergweg en op de hoek van de Krimweg bij de Brink gelegen.

De maatschappelijke voorzieningen zoals de dierenartsenpraktijk en het Nederlands Elektriciteits museum liggen aan de Krimweg. De huisartsenpraktijk en de kerk liggen aan de Helderingsweg met de begraafplaats aan de Arckelaan. Het dorpshuis ligt aan de brink aan de Paalbergweg. Het politiebureau en de school liggen geclusterd in het noorden van het dorp op de hoek van de Middenweg en Brinkenbergweg.

Een grote maatschappelijke voorziening ten noorden van het dorp is de Hoenderloo Groep. Deze voorziening voor van heropvoeding van ontspoorde jongeren is door de banden met het dorp niet meer weg te denken. De Hoenderloo-Groep is één van de grootste werkgevers in Hoenderloo.

De in het dorp aanwezige horecagelegenheden liggen geconcentreerd in het westen van het dorp aan de Middenweg (Herberg de Boer'nkinkel) en Apeldoornseweg (Café Restaurant Rust een Weinig en Hotel Buitenlust'. Daarnaast ligt verder naar het oosten aan de Krimweg nog een horecagelegenheid, Eetcafé De Hoenderloo.

Verdeeld over het dorp liggen ook een aantal bedrijven: een loon- en grondverzetbedrijf aan de Paalbergweg, een aannemingsbedrijf aan de Krimweg en een vrachtwagenstalling en de brandweerkazerne aan de Brinkenbergweg.

Binnen de bestemming ´Wonen´ zijn de woningen opgenomen en wordt onderscheidt gemaakt tussen de verschillende typen wonen, waarmee de afwisseling van type woningen behouden blijft. De verschillende voorzieningen zijn opgenomen in de meest passende bestemming. Winkels en zakelijke dienstverlening in de bestemming ´Gemengd´, waarmee uitwisseling tussen deze twee functies en wonen mogelijk blijft. maatschappelijke voorzieningen in de bestemming ´Maatschappelijk´, (de Hoenderloogroep heeft een eigen bestemming 'Maatschappelijk - Zorginstelling' gekregen en de begraafplaats 'Maatschappelijk - Begraafplaats'), horecagelegenheden binnen ´Horeca´ en bedrijven met een specifieke aanduiding van het type bedrijf binnen de bestemming ´Bedrijf´.

3.2.2 Achterkrim

Ruimtelijk

De Achterkrim ligt als een waaier tussen de grote bosontginningen en landgoederen. De rand van het bos is de rand van de Achterkrim. De zuidgrens bestaat uit de rand van het Deelerwoud, de noordgrens uit de randen van onder andere de Hoenderloo Groep en landgoed Varenna. In de Achterkrim ligt de open ruimte niet rondom de bebouwing maar ertussen.

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1128-von1_0003.png"

Structuurbeeld open ruimte Achterkrim (Cultuurhistorische analyse Hoenderloo)

1 Lint met doorzicht naar de bosrand

De Krimweg is de hartlijn van het gebied. Hier staat de meeste bebouwing. Het westelijk deel, vlak bij de Zevensprong is ondertussen aaneengesloten bebouwd. Meer naar het oosten zijn er open velden die de achterliggende bosrand zichtbaar maken. Het is van belang om deze groene kamers open te houden.

2 Coulissenlandschap

Ten noorden van de Krimweg is de bebouwing schaars. Het zijn accenten in een zacht glooiend agrarisch coulissenlandschap. De lanen en paden worden zichtbaar door de bomen die erlangs staan en niet door lintbebouwing.

3 Kromme laan

De Elisabethweg is een ruim verkaveld gebied. Er zit veel ruimte op de kavels en er zijn veel doorzichten, maar kleiner van schaal en 'huiselijker' dan in het coulissenlandschap. Het kader voor deze huiskavels wordt gevormd door de wegdraaiende eiken aan weerszijden van de weg.

Omdat dit deel van het dorp vooral uit individuele losstaande bebouwing bestaat is een belangrijk ruimtelijk beeld van de Achterkrim het zicht op de open ruimtes rondom het dorp en in de Achterkrim. Voorkomen dient te worden dat alle doorzichten verdwijnen door verdichting door bebouwing.

Binnen de bestemming ´Wonen´ en Agrarisch komen de meeste open ruimten voor. Ter behoud van deze open ruimten zijn binnen de bestemming ´Wonen´ de aanduidingen ´erf´ en ´tuin´ opgenomen, waar binnen de aanduiding ´tuin´ geen nieuwe bijgebouwen mogen worden opgericht. In dit bestemmingsplan zijn veel open ruimten tussen de woningen aan de Krimweg aangeduid als tuin waardoor er de doorzichten behouden blijven.

Functioneel

De bebouwing in de Achterkrim bestaat voornamelijk uit woonbebouwing als vrijstaande bebouwing met veel tussenruimte. De winkels en zakelijke voorzieningen liggen allen aan de Krimweg. Het Café- Restaurant Het Deelerhof en 't Pannekoekhuis Hoenderloo liggen ook beide aan de Krimweg.

In de Achterkrim zijn 3 bedrijven gelegen: een grote nutsvoorziening aan de Oudeweg, een garagebedrijf zonder LPG aan de Miggelenbergweg en een garagebedrijf met caravanstalling aan de Krimweg.

Mede door de ligging bij het Nationale Park is Hoenderloo uitgegroeid tot een toeristisch dorp van formaat. De recreatiebedrijven zijn vooral gevestigd aan de oostkant van het dorp. Aan De Krim liggen de midgetgolfbaan en restaurant De Krim. Verder naar het oosten ligt camping Den Brink binnen het plangebied. Nog verder naar het oosten zijn nog diverse recreatiebedrijven gevestigd.