direct naar inhoud van 3.1 Historie
Plan: Bestemmingsplan Dorp Hoenderloo
Status: voorontwerp
Plantype: bestemmingsplan
IMRO-idn: NL.IMRO.0200.bp1128-von1

3.1 Historie

Ontwikkeling Hoenderloo

Hoenderloo is pas aan het begin van de negentiende eeuw ontstaan als een clandestiene ontginningsnederzetting in het ‘lege land’. De arme en geïsoleerd levende inwoners behoorden aanvankelijk tot het kerspel Beekbergen. Door de bemoeienis van dominee Heldring verbeterden de leefomstandigheden. Rond 1850 kreeg het dorp de beschikking over een drinkwatervoorziening, een school en een eigen kerk. Daarna begonnen diverse kapitaalkrachtige investeerders met de aanleg van landgoedbossen op de woeste gronden. De bosbouw genereerde veel werk, met als gevolg dat Hoenderloo gestaag groeide.

In de negentiende eeuw verkochten de Marken veel grond aan adellijke families en rijke zakenlieden. Zij lieten het terrein ontginnen en aanplanten met bos voor de productie van hout en/of het creëren van een recreatief landgoed. Zo ontstond in relatief korte tijd een krans van particuliere landgoedbossen rondom Hoenderloo. De landgoederen legden de basis voor de huidige bezitseenheden en het bosrijke karakter van de Veluwe. Omdat deze bezittingen moeilijk rendeerden en de erfgenamen veelal binding misten, werden de landgoederen één of enkele generaties later verkocht aan de overheid of natuurbeschermingsorganisaties. Sindsdien is de overheid de belangrijkste eigenaar van landgoedbossen op de Veluwe.

De vestiging van instellingen

Door de geïsoleerde ligging temidden van grootschalige ontginningsgebieden was Hoenderloo een aantrekkelijke plek om ontspoorde jongens weer op het rechte pad te krijgen. Zij hadden baat bij een werkzaam verblijf in een natuurlijke omgeving met gezonde lucht, ver weg van de stad. Bovendien maakte de goedkope grond de exploitatie van een dergelijke instelling rendabel. Daarom kwam hier in 1851 op initiatief van dominee Heldring de ‘Stichting Hoenderloo’ tot ontwikkeling. Dat was de bakermat van de huidige ‘Hoenderloo Groep’: een instelling voor jeugdzorg en onderwijs die een tijdelijk thuis biedt aan enkele honderden jongeren met gedragsproblemen.

Hoenderloo als recreatiedorp

Vanaf de negentiende eeuw ontwikkelde de Veluwe zich tot een recreatieve trekpleister. Dat kwam door de hoge belevingswaardering van het landschap en de natuur. Destijds zocht de passieve recreant hier naar ontspanning, rust, ruimte, schone lucht, het ongerepte en het woeste. Tegenwoordig kan de actieve recreant hier ook terecht voor talrijke sportieve en culturele voorzieningen. Hoenderloo is vooral een populaire vakantiebestemming geworden dankzij de ligging temidden van uitgestrekte bossen en nabij het Nationale Park De Hoge Veluwe.

Deze populariteit heeft geresulteerd in een groot aantal recreatieve voorzieningen in en om het dorp. De pensions van weleer hebben plaats gemaakt voor hotels, campings en huisjesparken. In de winter is Hoenderloo een rustig streekdorp. In de zomer verblijven er bijna vijf keer zoveel mensen in de vele dag- en verblijfsaccommodaties.