direct naar inhoud van 3.1 Historie
Plan: Bestemmingsplan Regentesselaan herinrichting weg
Status: onherroepelijk
Plantype: bestemmingsplan
IMRO-idn: NL.IMRO.0200.bp1059-onh1

3.1 Historie

De Regentesselaan is een belangrijke hoofdstructuur in het rijksbeschermd stadsgezicht De Parken. De Parken is een uitgestrekte, groene villawijk, die is ontstaan in het laatste kwart van de 19de eeuw. Belangrijke onderdelen van het beschermde stadsgezicht zijn de vier stadsparken, waaronder het Oranjepark. Het Oranjepark is aangewezen als rijksmonument. De Regentesselaan vormt de noordoostelijke grens van dit park.

Het Oranjepark (1876) met Regentesselaan en omgeving behoort tot het oudste deel van het stadsgezicht. Het is aangelegd op het voormalige landgoed De Pasch.

Landgoed De Pasch lag het dicht bij het dorp en lag er rond 1860, aldus een ooggetuigenverslag van H. van Bruggen, opzichter van plantsoenen, haveloos bij. Er was één arbeider die op het land werkte en de eigenaar woonde elders. Het landhuis was verhuurd aan ene Van Doorn die er een jongenskostschool in onder had gebracht. Over de Regentesselaan, toen de toegangsweg naar het landgoed, werd het volgende gemeld: '.... de bijna enige bestaande weg was aan beide kanten met bomen bezet, de weg zelf bestond uit een zandweg met diepe moddersporen en aan beide kanten diepe sloten vol oud blad.... ' (bron: Kompanje, B., 2005: Wonen in De Parken, Geschiedenis van de villawijk De Parken in Apeldoorn, blz. 7-13).

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0002.jpg"

fig. 2 kaartbeeld 1807

In 1874 werd het Landgoed De Pasch aangekocht door Hendrik Christiaan van der Houven van Oordt (een van oorsprong Rotterdamse projectontwikkelaar) om het te verkavelen in bouwterreinen voor villa's. Vervolgens werd rond 1875 de Regentesselaan, die grotendeels al bestond, verbreed en opnieuw aangelegd en kan in 1876 het Oranjepark in gebruik worden genomen. Het wandel- en villapark werd ontworpen door de Zutphense landschapsarchitect H.H. Hogeweg. Vele villa's aan de Regentesselaan moeten dan nog gebouwd worden. De laan zelf fungeert als groene laan langs het park. Een hoofdstructuur die nog steeds duidelijk zichtbaar is (bron: Nijhof, W.H., 2002: Apeldoorn, stad rond pleinen en parken, Hoofdstuk 8 Oranjepark, 13 mei 1876, een historische dag …, blz. 119-132).

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0003.jpg"

fig. 3 kaartbeeld 1832

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0004.jpg"

fig. 4 kaartbeeld 1850

In eerste instantie heette de laan Middellaan, waarschijnlijk omdat het midden door het park loopt. De naam Regentesselaan kreeg de laan eerst op 30 augustus 1898, als bij raadsvergadering wordt besloten: 'Ter herinnering aan de regering van H.M. de Koningin-Weduwe, Regentes, die den 31sten deze zal zijn geëindigd en als hulde van hetgeen door Hare Majesteit in het belang van de gemeente Apeldoorn steeds werd gedaan, aan de 'Middellaan' den naam te geven van 'Regentesselaan' (bron: http://www.parkenbuurt.nl).

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0005.jpg"

fig. 5 kaartbeeld 1872

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0006.jpg"

fig. 6 Inrichtingsplan van het Oranjepark door H.H. Hogeweg

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0007.jpg"

fig. 7 kaartbeeld 1890

Het wegenpatroon in de wijk wordt gekenmerkt door een combinatie van lange, elkaar kruisende, gebogen en rechte lanen. De Regentesselaan heeft, net als de Kerklaan, een monumentaal karakter dankzij het rechte verloop en het brede profiel. Dit karakter wordt versterkt door de, vaak monumentale, statige villa's op ruime kavels aan beide zijden van de Regentesselaan.

Archeologische achtergrond

Voor wat de archeologie betreft, is de bestaande Regentesselaan aangelegd op maagdelijke bodem direct oostelijk van de historische kern van het dorp Apeldoorn. De kern van Apeldoorn alsmede de andere historische kernen zijn gesitueerd op de flank van de Veluwe op de overgang van hoog naar laag. Diverse archeologische vondsten zijn in het verleden gedaan in deze zone en geven aan dat de ontwikkeling van Apeldoorn op deze plaats vanzelfsprekend is te noemen. Buiten de meer historische vondsten zijn ook in de vorm van grafheuvels prehistorische vondsten te melden.

Op de archeologische beleidskaart ligt de Regentesselaan grotendeels in een gebied met een lage archeologische verwachtingswaarde, enkele delen bezitten een gemiddelde en hoge verwachtingswaarde. Daarnaast ligt de zuidelijke kant van de laan (tussen de Paslaan en de Deventerstraat) in een terrein van archeologische betekenis (de historische kern van Apeldoorn). Binnen de genoemde zones kunnen vondsten en sporen verwacht worden uit zowel prehistorische als historische perioden. Vanuit historisch perspectief kunnen vondsten verwacht worden die samenhangen met het landgoed de Pasch (ook binnen de zone met een lage verwachtingswaarde), maar ook met de historische kern van Apeldoorn.

Met de aanleg van het Oranjepark is de bodem ter plaatse flink vergraven om de grond te verrijken voor de nieuwe beplanting. De Regentesselaan zelf is daarbij vermoedelijk gespaard gebleven omdat de riolering gedeeltelijk onder de stoep is aangebracht.

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1059-onh1_0008.png"

fig. 8 uitsnede uit de archeologische beleidskaart (rood=hoge, oranje=gemiddelde en groen=lage verwachtingswaarde; groen raster=terrein van archeologische betekenis)

Onderdeel hoofdwegenstructuur

De Regentesselaan is heden onderdeel van de Apeldoornse hoofdwegenstructuur. Voor het gemotoriseerd verkeer is het één van wegen waarover de binnenstad en de parkeergarages kunnen worden verlaten. Daarnaast maakt de Regentesselaan onderdeel uit van het gemeentelijk fietsnetwerk. Ook het openbaar vervoer maakt gebruik van de Regentesselaan.

De hoofdrijbaan bestaat uit één rijstrook voor het autoverkeer en het openbaar vervoer (eenrichtingverkeer). Aan de beide zijden ligt naast de hoofdrijbaan een doorlopende fietsstrook voor fietsers in twee richtingen, welke op een aantal plaatsen aan de westkant (dit betreft het tegemoetkomend verkeer) van de rijloper is afgescheiden door een verhoging. Aan weerszijden van de weg ligt een voetpad. Aan de oostzijde ligt, tussen voetpad en fietsstrook, een strook met parkeerhavens. In het voetpad staat een aantal, soms zeer oude bomen. Van deze bomen staan enkele dicht op de rijbaan in een krap profiel. De groeiomstandigheden zijn op deze plekken niet goed, waardoor de bomen soms matig van kwaliteit en vitaliteit zijn.