direct naar inhoud van 3.1 Historie
Plan: Bestemmingsplan Beekbergsebroek - Biezematen
Status: voorontwerp
Plantype: bestemmingsplan
IMRO-idn: NL.IMRO.0200.bp1043-von1

3.1 Historie

Apeldoorn ligt op de overgang van de Veluwe naar de IJsselvallei. Het Apeldoorns Kanaal verdeelt de stad in een relatief hoog gelegen westelijke helft en een lager gelegen oostelijke helft. Het plangebied ligt ten oosten van het kanaal en heeft nu een overwegend agrarische bestemming. Beekbergsebroek en Biezematen worden gescheiden van elkaar en van de stedelijke bebouwing van Apeldoorn door de snelwegen A1 en A50. Ruimtelijk gezien zijn het dan ook twee aparte gebieden, met elk een eigen historie.

Beekbergsebroek

Beekbergsebroek had tot 1850 een open karakter, met natte, grazige vlakten, heidevelden en spaarzame bossen. Een broek is een laaggelegen gebied dat nat blijft door opwellend grondwater (kwel). Het gebied was zeer dun bevolkt, maar over de hogere gronden liepen er wel wegen door de moerassen. Ook de A1 ligt op dergelijke hogere grond. Tot 1870 ligt ten zuiden van het plangebied het oerbos Beekbergerwoud en de Beekbergerbeek. Het gebied waartoe Beekbergsebroek behoort, is na 1850 ontgonnen, waardoor er grote veranderingen optreden in het landschapsbeeld. Aanleiding was de verdeling van de markgronden, waardoor de woeste gronden vanuit het zuidwesten werden ontgonnen en het Beekbergerwoud aan het eind van de 19e eeuw zelfs werd gekapt. Rond 1930 is alle heide ontgonnen en in gebruik genomen als weiland. De natte broekontginningen hebben een rechtlijnig kavelpatroon met veel kavelgrensbeplanting. De heideontginningen kennen een grilliger kavelpatroon. Door de beplanting en de kleine percelen ontstond een kleinschalig landschap.

afbeelding "i_NL.IMRO.0200.bp1043-von1_0006.jpg"

Plangebied omstreeks 1905 (Bron: www.kich.nl)

Biezematen

Biezematen kent een andere ontwikkeling en maakt deel uit van het Wormenseveld. Dit gebied is al eerder ontgonnen. De historische kaart van De Man (1806) toont een beeld van weilandkavels en heidekavels waar tussendoor een watertje kringelt.

Apeldoorns Kanaal

Er is een duidelijk onderscheid tussen het noordelijk deel en het zuidelijk deel van het Apeldoorns Kanaal. Het noordelijk deel komt in 1829 na vijf jaar graven gereed. Langs dit deel van het kanaal liep aan de westzijde een jaagpad. Er was geen beplanting langs beide zijden van het kanaal met uitzondering van enkele bomen bij sluizen en bruggen. Het zuidelijk deel komt gereed in 1866 na acht jaar graven. Op de westoever werd een dubbele rij eiken geplant. Ook de oostoever werd beplant met eiken. Tussen deze bomenrij en het kanaal lag het jaagpad. De bomenrijen langs het kanaal leveren nu een zeer karakteristiek en waardevol landschapsbeeld op.

Intensivering

Na 1950 wordt als gevolg van bevolkingstoename het grondgebruik geïntensiveerd. Veel kavelbeplanting verdwijnt, waardoor het kleinschalige landschapsbeeld verdwijnt. In de jaren '70 van de vorige eeuw worden de snelwegen A1 en A50 aangelegd, die het gebied verder versnipperen. Zowel door Biezematen als door Beekbergsebroek loopt een ontsluitingsweg voor lokaal verkeer. De weg door Beekbergsebroek is onder ander in gebruik bij langzaam verkeer van en naar de scholen in De Maten.